Sinds september 2020 wint Frisia Zout BV zout van onder de Waddenzee, voor de haven van Harlingen. De grote bodemdalingsschotel die daardoor ontstaat geeft aan de rand, in de haven van Harlingen, nog 2 cm bodemdaling.
In 2014 vroeg de vereniging Oud Harlingen de gemeenteraad om niet aan de zoutwinning mee te werken 'totdat onomstotelijk vaststaat dat die geen bedreiging kan vormen voor het monumentale Harlinger erfgoed.' Toen die brief geen effect had organiseerde de vereniging een bijeenkomst met particuliere huiseigenaren, rentmeesters van kerken en plaatselijke, provinciale en landelijke erfgoedorganisaties.
Dat overleg leidde tot de oprichting van de Stichting Bescherming Historisch Harlingen. Doel van de nieuwe stichting is alle soorten schade te voorkomen: materiële schade aan panden, maar ook emotionele en psychische schade, bedrijfsschade én imagoschade aan Harlingen als monumentenstad.
Het onderzoeksprogramma DeepNL wil beter begrijpen hoe de diepe ondergrond reageert op menselijke ingrepen. Ook wil het programma de onderzoeksgemeenschap in Nederland rond dit thema versterken en integreren. Eén van de onderzoekssporen betreft de analyse van processen en omstandigheden die leiden tot seismische activiteit en bodemdaling. In dit kader loopt onder meer onderzoek naar gedrag en risico’s van het afsluiten en achterlaten van zoutcavernes.
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wil in 2026 onder meer nader onderzoek op gang brengen om de kennisbasis over het gedrag van steenzout en zoutcavernes te versterken, teneinde de modellering van langetermijneffecten in het kader van mijnbouw, het buiten gebruik stellen van cavernes en de maatschappelijke inbedding daarvan te verbeteren en te valideren. Hierbij versterken DeepNL en het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw elkaar. Lees meer over dit alles in het jaarverslag 2025 van DeepNL.
Frisia Zout B.V. heeft vergunning gevraagd de zoutproductie uit te breiden van 32 naar 45,5 miljoen ton zout. Gemeenten, provincie en Wetterskip zijn eerder in de gelegenheid gesteld hierover aan de rijksoverheid te adviseren. De Stichting Bescherming Historisch Harlingen (SBHH) heeft nu ook een zienswijze gereed, voor het geval Den Haag een positief ontwerpbesluit neemt. Of en wanneer dat gebeurt is nog onduidelijk.
De SBHH heeft bezwaar tegen de actualisatie omdat de grens van 2 cm bodemdaling daarmee honderden meters dichter bij de stad komt te liggen. Dat vergroot het risico op schade. De stichting pleit juist voor een buitendijkse veiligheidszone, waarmee de bodemdaling verder buiten de Noorderpier c.q. de stad komt te liggen.
In de zienswijze stelt de SBHH ook een aantal andere punten aan de orde, zoals omgekeerde bewijslast, financiële zekerheden, het landelijk Waarborgfonds en een Omgevingsfonds. Lees de complete zienswijze hier.
Woensdag 6 mei sprak de (nieuwe) gemeenteraad van Harlingen over de actualisatie van het winningsplan van Frisia Zout. Wethouder Paul Schoute en Frisia-directeur Bart Hendriks informeerden de in maart verkozen raadsleden over de stand van zaken.
Er is meer kennis over het gedrag van de ondergrond dan bij de eerdere winning in noordwest-Fryslân, vertelde Bart Hendriks, en er wordt meer en beter gemeten. Niettemin hielden veel volksvertegenwoordigers zorgen.
Parallel aan het traject om de zoutwinning uit te breiden wordt het oude schadefonds, dat bestemd was voor het compenseren van schade door de eerdere zoutwinning op land, omgebouwd tot een Omgevingsfonds. Het resterende kapitaal kan dan worden ingezet voor maatschappelijke projecten, mits die gelieerd zijn aan de zoutwinning. De nieuwe voorzitter, Reind Fokkens, presenteerde de plannen aan de Raad. Kijk de hele vergadering hier terug.